Montblanc Collection Villeret 1858 ExoTourbillon Rattrapante

SIHH 2014

05 JANUARI 2014, AMSTERDAM
Samenvatting
Op maandag 20 januari 2014 wordt tijdens de Salon International de la Haute Horlogerie (SIHH) in Genève de Montblanc Collection Villeret 1858 ExoTourbillon Rattrapante aan het publiek en de internationale pers getoond.

Met de ExoTourbillon Rattrapante presenteert de Montblanc Collection Villeret 1858 een nieuw meesterwerk dat een wereldpremière in de horlogewereld kan worden genoemd. Dit model biedt een unieke combinatie van talloze horologische complicaties: een grote balans die buiten de draaiende tourbillon-kast is geplaatst, een chronograaf met een split-second functie en een driedimensionale regulateur wijzerplaat in goud en email grand feu.

Op het terrein van de zogenaamde grandes complications kunnen de Zwitsers horlogemakers bij uitstek laten zien dat zij terecht wereldwijd een unieke status hebben. Het is een terrein dat we het best kunnen beschrijven als een 'thuiswedstrijd' voor de Montblanc-manufactuur in Villeret. Met het recentste voorbeeld van de expertise van Montblanc worden de vertrouwde en de oh zo begeerlijke complicaties uitgebreid met nieuwe lastige elementen. Anders dan bij een conventionele tourbillon is in de ExoTourbillon van Montblanc de grote schroefbalans bevrijd van de last van de draaiende kooi. In het nieuwe model huist niet zo maar een chronograaf, maar een split-second chronograaf met twee kolomwielen en een klassieke dubbele klauw. En in plaats van een gewone voorkant biedt de wijzerplaat van het horloge een driedimensionaal schouwspel van massief goud en email grand feu. Deze meesterlijke combinatie van traditioneel horologisch vakmanschap met nieuwe elementen is gevat in een 18-karaats witgouden kast met een regulateur wijzerplaat. Het nieuwe horloge laat de tijd in een tweede tijdzone zien en heeft een dag-/nachtindicatie.

Een ingewikkeld verhaal

Rattrapante-chronografen of split-second chronografen horen bij de zogenaamde grandes complications. Zeer waarschijnlijk is de eerste split-second chronograaf gemaakt door de Zwitserse horlogemaker Louis-Frédéric Perrelet, de kleinzoon van de horlogemaker Abraham-Louis Perrelet van Neuchâtel, die in de jaren 1770 het automatische opwindmechanisme door middel van een slingerend gewicht had uitgevonden. Louis-Frédéric Perrelet presenteerde zijn 'tijdteller met dubbele teller' in 1827. Deze uitvinding bevatte twee secondewijzers boven elkaar: één wijzer liep ononderbroken door wanneer de chronograaffunctie actief was; de andere kon met één druk op een knop tijdelijk worden stopgezet om een tussenliggend interval te meten. Wanneer de drager nogmaals op deze knop drukte, kon de tijdelijk stilgezette wijzer de tijd inlopen en synchroon met de andere wijzer verder lopen. Het Franse werkwoord rattraper betekent 'inhalen' en daarom noemde Perrelet zijn ingenieuze mechanisme een rattrapante.”.

Andere bronnen schrijven de uitvinding van de split-second chronograaf toe aan de Oostenrijkse horlogemaker Joseph Thaddäus Winnerl, die zich in 1829 in Parijs vestigde. In het apparaat van Perrelet wordt gebruikgemaakt van een ronde veer die, nadat de rattrapante-wijzer was stilgezet en een tussenliggend interval was gemeten, de wijzer terugtrekt naar de ononderbroken lopende tweede wijzer. Winnerl ontwierp daarentegen een constructie met een centrale schijf en een centrale slinger die druk op de rattrapante-wijzer uitoefent om deze terug te brengen naar de gewenste positie. Het systeem met een hartschijf, dat nu ook nog wordt gebruikt, inspireerde de twee Zwitserse horlogemakers Henri-Féréol Piguet en Adolphe Nicole rond 1862 ertoe een mechanisme voor chronografen te creëren dat de wijzer terugbrengt naar de nul.

Geweldige inspanningen voor tussenstanden

Gewone chronografen vormen de bovengrens van de zogenaamde 'gewone' of 'petites complications', maar split-second chronografen zijn grandes complications in de waarste zin van de term. Er zijn een uitzonderlijke mechanische complexiteit en bijna 70% meer componenten dan voor een conventioneel chronograafmechanisme nodig om ervoor te zorgen dat de elementen doen wat ze moeten doen: de split-second wijzer tijdelijk stilzetten om een tussenliggend interval aan te geven zonder dat de doorlopende meting van een verstrijkend interval door de secondewijzer van de chronograaf zelf wordt onderbroken. De inspanningen van de horlogemakers zijn des te groter voor de delicate stalen onderdelen, die de hoogste eisen stellen aan productie, afwerking en assemblage. De fabricage bij Montblanc in Villeret berust bijna volledig op het traditionele handmatige vakmanschap, wat dus aanzienlijk meer tijd

en werk kost. En dit alles nog vóór de 'mise en fonction', wanneer er uren of dagen nauwgezet wordt gewerkt om alle functionele onderdelen van de chronograaf en het split-second mechanisme te controleren en nauwkeurig af te stellen en waar nodig voorzichtig bij te slijpen.

De 'mise en fonction' wordt uitgevoerd op het volledig geassembleerde mechanisme: de gewenste functie wordt geactiveerd en de interactie wordt nauwkeurig onder een loep onderzocht. Als ook maar de geringste afwijking wordt geconstateerd, haalt de horlogemaker het mechanisme uit elkaar en stelt hij het helemaal af, bijvoorbeeld door 1/100e van een millimeter af te vijlen of door de hefboom een minuscuul stukje te verschuiven. Vervolgens wordt het uurwerk weer in elkaar gezet en weer onder een vergrootglas onderzocht. Dit proces moet soms wel vijf, zes of meer keer worden herhaald tot alles werkt zoals mag worden verwacht van een uurwerk dat is gemaakt door Montblanc in Villeret.

Het resultaat is een split-second chronograafuurwerk dat de ware kenner zal doen zuchten van verrukking. Wanneer kenners de functies van de chronograaf activeren, zullen velen door het venster van saffierglas in de achterkant van de kast kijken en het kolomwiel (dat de basisfuncties van de chronograaf regelt), het split-second kolomwiel (dat de remklauwen van het split-second wiel opent en sluit) en de handmatig afgeschuinde stalen hefbomen (die de opdrachten die worden geactiveerd door de desbetreffende knoppen overbrengen aan de kolomwielen en vandaar naar de tandkoppeling, de zero-return hearts en de remklauwen) bewonderen. Via dit glas zijn ook de dunne, elegant gebogen stalen veren zichtbaar die de

klauwen van de rattrapante tegen het split-second wiel drukken wanneer op de rattrapante-knop bij de '2' wordt gedrukt, zodat de drager de duur van een tussenliggend interval kan aflezen. Wanneer opnieuw op deze knop wordt gedrukt, gaan de klauwen open en stuurt het zero-return heart het split-second wiel automatisch weer terug, zodat het synchroon met het chronograafwiel loopt en de split-second wijzer weer op één lijn komt met de secondewijzer van de chronograaf en hiermee gelijk blijft lopen.

Villeret: het gekozen thuisland van chronografen

Villeret, een klein dorpje in de Zwitserse Jura in het kanton Bern, ligt bijna exact op het middelpunt van een denkbeeldige lijn die de horlogemakerssteden Biel/Bienne en La Chaux-de-Fonds met elkaar verbindt. Hier werd in 1858 de basis gelegd voor de Minerva-horlogefabriek, die later uitgroeide tot de actuele Montblanc-manufactuur in Villeret. Al in het begin bleek uit de ongelooflijke dynamiek dat dit bedrijf ernaar streefde een plaats tussen de leiders in deze industrie in te nemen.

De meeste concurrenten waren slechts 'établisseurs', dat wil zeggen vaklieden die onderdelen van externe bronnen inkochten en deze onderdelen in elkaar zetten tot volledige horloge-uurwerken. Maar de ambitieuze mensen bij de manufactuur in Villeret waren al begonnen hun eigen kalibers te ontwikkelen en waren al druk bezig deze handmatig te maken. Deze uurwerken waren van de hoogst mogelijke kwaliteit en werden terecht bekroond bij internationale exposities binnen deze industrie. In 1887 breidde de productie zich uit naar uurwerken voor chronografen: deze kalibers waren aanvankelijk groter, voor gebruik in zakhorloges, maar werden al snel ook in kleinere maten gemaakt voor polshorloges. Verdere specialisatie op het gebied van chronografen leidde halverwege de jaren 1930 tot de constructie van Kaliber 19-14, dat een balans bevatte die 100 keer per seconde heen en weer slingerde en dus verstreken intervallen tot op de 100e van een seconde nauwkeurig kon meten. Er werden ook split-second stopwatches gemaakt, de zogenaamde rattrapante-chronografen, die tussenliggende tijdspannen konden meten zonder de meting van een doorlopend interval te onderbreken. Deze horloges werden met succes gebruikt tijdens de Olympische Winterspelen in 1936 en droegen daadwerkelijk bij aan de wereldwijde reputatie van Minerva.

De gepatenteerde Montblanc ExoTourbillon

Het tourbillon-gangwerk is een andere specialiteit van de meester-horlogemakers bij de Montblanc-manufactuur in Villeret. Vooral wanneer het wordt geïnstalleerd in horloges met grote, massieve balansen, stelt dit apparaatje de hoogste eisen aan de vaardigheden en de handigheid van de maker.

De tourbillon werd meer dan twee eeuwen geleden uitgevonden om de verstorende invloed van de zwaartekracht op de vaste slingerbewegingen van de balans van een horloge te compenseren. Bij een tourbillon draait het volledige gangwerk met een vaste snelheid in een kooi om de balansas ter compensatie van foutjes in de loop door geringe afwijkingen in het midden van de zwaartekracht van de balans en de spiraalveer wanneer het horloge verticaal wordt gehouden.

Constante vernieuwing is een onmisbaar element in de Zwitserse horlogetraditie zoals Montblanc die in Villeret voortzette. Dit streven naar vernieuwing komt tot uiting in de gepatenteerde ExoTourbillon, waarin

Montblanc het ingenieuze tourbillon-mechanisme verder heeft geoptimaliseerd en nog aantrekkelijker heeft gemaakt. Het oud-Griekse prefix 'exo' betekent 'buiten'. Dit 'buiten' geldt voor twee aspecten van de ExoTourbillon van de Montblanc Collection Villeret 1858. Ten eerste bevinden de draaiende kooi en het gangwerk zich buiten de plaat van het uurwerk als zodanig en staan die om zo te zeggen naast het uurwerk. Ten tweede is de balans buiten de draaiende kooi geplaatst en slingert die op een ander vlak. Uurwerken in de Montblanc Collection Villeret 1858 hebben een aanzienlijk voordeel van deze nieuwe plaatsing. De ongewoon grote en massieve balans zou een grotere draaiende kooi vereisen als die binnen een conventionele tourbillon-constructie was gemonteerd. De kooi van de ExoTourbillon heeft echter een kleinere diameter dan de balans en draait onder de glanzende gouden schroefbalans.

Een andere exclusieve functie van de ExoTourbillon is de snelheid van de omwentelingen, die elk vier minuten kosten. Conventionele tourbillons draaien meestal eenmaal per minuut rond. De lagere draaisnelheid verhoogt het plezier voor de drager en vraagt minder energie van de veerton, maar biedt dezelfde compensatie als een snellere tourbillon. De spiraalveer met een opwaartse Phillips-eindcurve aan het uiteinde slingert met de traditionele snelheid van 18.000 halve slingerbewegingen per uur (2,5 hertz) waardoor deze chronograaf verstreken intervallen tot op een vijfde seconde nauwkeurig kan meten.

Een verlaging van de draaisnelheid van de tourbillon met 75% levert een aanzienlijke energiebesparing. De draaiende kooi is kleiner en heeft minder massa, zodat ook de draaibeweging minder energie kost. Bovendien is de balans bevrijd van het gewicht van de draaiende kooi, wat de energievereisten nog verder beperkt. Het vernieuwende apparaat van Montblanc verbruikt 30% minder energie dan conventionele constructies en dit heeft voordelen voor de werking van de split-second chronograaf. Een ander essentieel voordeel komt door de scheiding van de balans en de draaiende kooi: de nauwkeurigheid van de slingerwijdte van de balans wordt groter doordat de balans niet wordt beïnvloed door de traagheid van de kooi.

Door de vernieuwende configuratie van de ExoTourbillon en ondanks de grotere mechanische complexiteit van de split-second chronograaf, kan de rattrapante nauwkeuriger werken. Het kan tegelijkertijd vertrouwen op dezelfde veerton en dezelfde gangreserve als het basisuurwerk van

de chronograaf. In een chronograaf zonder de gepatenteerde ExoTourbillon-constructie zouden deze voordelen niet mogelijk zijn.

Dankzij een gepatenteerd energiebesparend mechanisme in de ExoTourbillon Rattrapante wordt de precisie van de meting van de totale verstreken tijd en de tussenliggende intervallen door de ExoTourbillon met chronograaffunctie gekoppeld aan een slim ontworpen split-second functie.

Regulateur wijzerplaat met tweede tijdzone en dag-/nachtindicatie

De ExoTourbillon Rattrapante laat de normale tijd overdag en 's nachts zien zoals bij regulateurklokken, waarbij de hoofdrol op de wijzerplaat is weggelegd voor de minutenwijzer, terwijl de uurwijzer langzaam ronddraait in de subwijzerplaat bij de '6'. Dit is een aardige toespeling op de historische lange regulateurklokken die meer dan twee eeuwen geleden de tijd aangaven in de kantoren van scheepvaartmaatschappijen in grote havens, in de ateliers van beroemde horlogemanufacturen en in de ministeries van wereldmachten. Deze schijf is op de wijzerplaat van de ExoTourbillon split-second chronograaf uitgebreid met een indicatie van de tijd in een andere tijdzone, een complicatie die steeds populairder wordt in ons moderne leven van onbeperkte mobiliteit. De kleinere wijzerplaat bij de '6' heeft dan ook twee wijzers voor de uren: de bovenste geskeletteerde wijzer toont het uur in de huidige lokale tijdzone terwijl de onderliggende, grijsachtige wijzer het uur in de eigen tijdzone aangeeft. Deze twee wijzers draaien hun rondjes boven elkaar en geven dezelfde tijd aan wanneer de drager in zijn eigen tijdzone is. Wanneer de drager van het horloge naar een andere tijdzone reist, drukt hij op het knopje bij de '8' om de uuraanwijzer voor de lokale tijd in stapjes van een uur te verzetten. De kleine 24-uurs schijf, die de drager vertelt wat de huidige tijd in diens eigen tijdzone is, bevindt zich rechts naast de subwijzerplaat voor de uren.

Het grand theatre van de haute horlogerie

De nieuwe ExoTourbillon Rattrapante biedt een onconventionele voorkant die een prachtig podium biedt voor nuttige mechanismen. De blik van de kijker dringt door in een gedetailleerde driedimensionale structuur die een plastisch accent aan dit uurwerk verleent.

De gedeeltelijk opengewerkte wijzerplaat van de ExoTourbillon en het transparante venster van saffierglas in de achterzijde van de kast bieden interessante inkijkjes. De regulateur wijzerplaat is een constructie van diverse onderdelen van massief goud. Het hoofdvlak is geplateerd met rhodium en is versierd met een grainé decor, het gebied rond de tourbillon is iets verzonken. Het geheel is omgeven door een flens ((réhaut) die is gekalibreerd met een duidelijk afleesbare schaal voor vijfden van een seconde voor de chronograaf en die bovendien de opeenvolgende minuten laat zien. Alle andere schalen zijn aangebracht in de vorm van appliqués van email grand feu. De appliqué voor de continu lopende secondewijzer bevindt zich bij de '9'; de teller voor dertig verstreken minuten van de chronograaf bevindt zich bij de '3' en de tweedelige appliqué van email bij de '6' is voor de uurindicatie in twee tijdzones en de 24-uurs schijf voor de tijd in de eigen tijdzone. Email grand feu is een van de oudste en meest verfijnde technieken om kostbare uurwerken te versieren. Het is ook de meest duurzame versiering, die zijn kleur en glans eeuwenlang behoudt.

Limited Edition in 18-karaats witgoud

Het bewerkelijke handwerk van de vakman dat komt kijken bij de productie van elke ExoTourbillon Rattrapante van de Montblanc Collection Villeret 1858, vormt een natuurlijke rem op het aantal horloges per serie van deze grandes complications-uurwerken. Het model is dan ook alleen verkrijgbaar in een strikt beperkte editie van achttien horloges, elk met een 18-karaats witgouden kast.

De ronde gouden kast heeft een diameter van 47 mm, is hoogglanzend gepolijst en heeft een zeer bol saffierglas met verticaal aflopende flanken (forme chevée), een optimale aanvulling voor de opvallende vorm van de kast. De schroefdeksel aan de achterkant heeft een venstertje van saffierglas waardoor de kenner de volle pracht van de gedetailleerde mechanismen van deze chronograaf met extra split-second functie kan bewonderen. Het kolomwiel van de chronograaf is te zien bij de '6'; het kolomwiel van de split-second functie is te zien bij de split-second knop en tussen deze twee zal de echte kenner de artistiek vormgegeven koppel-, rem- en harthefbomen zien, evenals de split-second klauwen met bijbehorende veren. De componenten hebben schuin aflopende randen, een geborsteld oppervlak en flanken met fijne, lange verfraaiingen. De perfectie van deze gedetailleerde versieringen kan alleen worden gegarandeerd wanneer deze met de hand zijn gemaakt. De heldere glans van de versieringen vormt een prachtig contrast met de Genèvegolven op de bruggen, de glanzendrode juwelen en de vergulde wieltjes.

Dit nieuwe collector’s item van de Montblanc Collection Villeret 1858 zit aan een polsband van zwart krokodillenleer met een gesp van 18-karaats witgoud.

MONTBLANC Collection Villeret 1858 ExoTourbillon Rattrapante

Typenummer 109447

Uurwerk Manufactuurkaliber 16.61

Uurwerktype Handmatig opgewonden uurwerk met split-second chronograaf, kleine seconden, tweede tijdzone met 24-uurs wijzerplaat en aparte vier minuten-tourbillon

Chronograaf Split-second chronograafmechanisme met twee kolomwielen, rattrapante-klauwen met een veer aan weerskanten en horizontale koppeling met schuifkoppeling

Afmetingen Diameter = 38,4 mm, hoogte = 11,9 mm

Aantal onderdelen 411

Gangreserve 55 uur

Balans Schroefbalans; diameter = 14,5 mm 59 mgcm2

Frequentie 18.000 halve slingerbewegingen per uur (2,5 Hz)

Tourbillon Eén omwenteling per vier minuten

Spiraalveer Met Phillips-eindcurve

Plaat Met rhodium geplateerd nikkelzilver met korrelmotief in cirkelvorm aan beide zijden, handmatig afgekante randen

Bruggen Met rhodium geplateerd nikkelzilver met côtes de Genève (Genèvegolven) reliëf-korrelmotief in cirkelvorm aan beide zijden, handmatig afgekante randen

Raderwerk Wielen: verguld, korrelmotief in cirkelvorm, afgekant, diamanten knoopjes op beide zijden Rondsels: gepolijste vlakken en tanden, gebruineerde spillen

Draaischijven (horloge) Uren in de eerste en de tweede tijdzone bij de '6', minuten vanuit het midden, kleine seconden bij de '9', dag-/nachtindicatie met 24-uurs schijf bij '4.30'

Draaischijven Verstreken seconden van de chronograaf en split-second wijzer vanuit het midden, teller voor dertig verstreken minuten bij de '3'

Kenmerken

Kast Limited edition van achttien horloges met 18-karaats witgouden kast; bol saffierglas (forme chevée), achterkant met schroefdeksel met een venster van saffierglas

Afmetingen van de kast Diameter = 47 mm, hoogte = 17,5 mm

Waterbestendigheid Tot drie bar (dertig meter)

Kroon Met geïntegreerde chronograafknop

Poussoirs Bij de “2” voor de rattrapante-functie en bij de “8” om de tijd in een tweede tijdzone te verzetten

Wijzerplaat 18-karaats goud met grainé decor, schaalappliqués in email grand feu op goud voor de continu lopende seconden, de uren, de 24-uurs schijf en tot dertig verstreken minuten

Wijzers Blauwstaal, wijzer van de chronograaf is gemaakt van PfinodalTM

Polsband Met de hand genaaide band van krokodillenleer, gesp van 18-karaats witgoud 

Afbeeldingen
Contactpersonen
Over Montblanc

Al meer dan 100 jaar omarmt Montblanc de tradities van eeuwigheidswaarde en exquise vakmanschap. Montblanc’s compromisloze designprincipes, stijl, kwaliteit en vakmanschap hebben er toe geleid dat erfstukken van generatie op generatie worden doorgegeven. Montblanc schrijft zelf culturele geschiedenis middels haar toewijding aan de kunsten.

berichten